تمامى نشانه‌هاى نيكى ونيك‌خواهى در أو فرآهم است . آنچه در آسمان‌ها وزمين است [ جمله ] تسبيح أو مىگويند [ أو را ستايش مىكند ] أو [ بر هر چه اراده كند ] پيروز وحكمت‌انديش است » . راز آفرينش را در آفرينش انسان مىتوان يافت . انسان آفريده‌اى است خداگونه كه مظهر تامّ صفات جمال وجلال الهى است « إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً » « 1 » . ودائع الهى بدو سپرده شده است : « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَأَشْفَقْنَ مِنْها وَحَمَلَهَا الْإِنْسانُ » « 2 » . انسان را تنها شايسته يافتيم تا ودائع خود را بدو بسپاريم . لذا تعليم « أسماء » ( پى بردن به حقايق هستى ) بدو اختصاص يافت « وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها » « 3 » ، وخداوند أو را گرامى داشت « وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ » « 4 » . وچون أو را منتسب به خود دانست أو را مسجود ملايك قرار داد « فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ » « 5 » . بدين سبب تمامى نيروهاى جهان هستى ، چه در بالا وچه در پايين ، در اختيار كامل أو قرار گرفت « وَسَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ » « 6 » . ازاين‌رو تمامى اشيا براي انسان آفريده شده است يعنى در انسان نيرويى آفريده شده تا تمامى نيروها را در اختيار گيرد تا وجود خويش را تجلىگاه حضرت حق قرار دهد ، وتمامى صفات جمال وجلال كبريايى حق در وجود أو جلوه‌گر شود . « خلقت الأشياء لأجلك وخلقتك لأجلي ؛ همه چيز را براي تو - خطاب به انسان كامل - آفريديم ، وتو را براي خود » « 7 » ، زيرا آفريده‌اى كه بتوان چنان جلوه‌گاه حضرت حق قرار گيرد ، جز انسان اين شايستگى را نداشت ، لذا است كه در آفرينش أو به خود تبريك گفت : « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » « 8 » . انسان اين چنين در قرآن توصيف شده كه در جاى ديگر چنين توصيفى از انسان ارائه نشده است ، ومسير حركت انسان در بستر تاريخ ، خود نشانگر صحت وشاهد صدق همين حقيقت است كه قرآن توصيف نموده .

--> ( 1 ) بقره 2 : 30 . ( 2 ) احزاب 33 : 72 . ( 3 ) بقره 2 : 31 . ( 4 ) اسراء 17 : 70 . ( 5 ) حجر 15 : 29 . ( 6 ) جاثيه 45 : 13 . ( 7 ) فيض كاشاني ، علم اليقين ، ج 1 ، ص 381 ، به نقل از مشارق أنوار اليقين ، ص 67 . ( 8 ) مؤمنون 23 : 14 .